Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
    
Dzisiaj jest
czwartek, 27 kwietnia 2017, 117 dzień roku, imieniny Sergiusza, Teofila, Zyty
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Galerie
PARAFIA PONIATOWA
PARAFIA KRACZEWICE
SCHOLARES
ZiSP
CKPiT
PCZ Opole Lubelskie
hotel montis
Sekcja jeździecka
Hotel
TPP
PTF
Agroturystyka
GRAWiTAN
MKS Stal
Kraina
Inspekcja WET
OSiR
HDK PGK

Historia Sołectw

 

HISTORIA ADMINISTRACYJNA GMINY PONIATOWA

Osadnictwo w gminie Poniatowa sięga czasów przedpiastowskich. Mieszkało tu plemię lechickie Lędzian, a do jej głównych ośrodków należał gród w pobliskim Chodliku. W Kowali znaleziono ślady osadnictwa z tamtych czasów. Rozwój osadnictwa został zahamowany, gdy wojownicze plemię Polan podbiło te tereny.

Początkowo władzę w tej okolicy sprawował, z ramienia księcia, kasztelan urzędujący w Lublinie. Od drugiej połowie XIII wieku kasztelan tracił swoją władzę, przyczyniły się do tego rozdawnictwa immunitetów (wyłączenia sądowe) przez słabych książąt na rzecz rycerzy.

Po zjednoczeniu Polski, na początku XIV wieku, wprowadzono nowy urząd, był nim starosta. Starosta podobnie jak kasztelan urzędował w Lublinie. Trzeba wspomnieć, że urząd kasztelana istniał nadal, ale był nie wiązała się z nim żadna faktyczna władza. W odrodzonym Królestwie Polskim region lubelski był częścią dużego województwa sandomierskiego.

W XV wieku wyodrębniły się sądy ziemskie jako sądy dla stanu szlacheckiego w sprawach cywilnych. Okręgi sądowe nazwano powiatami. Sąd ziemski obradował, dla interesującego nas regionu, w Lublinie. Teren obecnej gminy należał, więc do powiatu lubelskiego.

W 1474 roku z dużego województwa sandomierskiego zostało wydzielone województwo lubelskie obejmujące zawiślańskie obszary sandomierskiego. Obecna gmina Poniatowa należała do powiatu lubelskiego w ramach województwa lubelskiego. Sejmik szlachecki nowego województwa rozpoczął obrady początkowo w Urzędowie, a od 1532 roku w Lublinie.

W gminie przeważało osadnictwo drobnej szlachty, jedynie Kowala była wsią gdzie mieszkało więcej kmieci niż szlachty.

W szlacheckiej Polsce utrwalił się podział na województwa i powiaty czyli okręgi sądowe. Natomiast najmniejszą jednostką podziału terytorialnego była parafia. Stan podziału na województwa, powiaty i parafie utrzymywał się do 1795 roku, do upadku Rzeczpospolitej.

W 1795 roku tereny obecnej gminy zostały zajęte przez Austrię podczas III zaboru Polski. Tereny Lubelszczyzny i Sandomierskiego stały się Galicją Zachodnią, kraj został podzielony na cyrkuły.

W 1807 roku w wyniku wojen napoleońskich powstało Księstwo Warszawskie. W 1809 te ziemie zostały wyzwolone przez siły Księstwa Warszawskiego. Księstwo administracyjnie podzielone podobnie tak jak Francja. Utworzono departamenty i powiaty. Poniatowa należała do departamentu lubelskiego i powiatu kazimierskiego.

Po upadku Napoleona i Księstwa Warszawskiego w 1815 roku, departament lubelski znalazł się w granicach Królestwa Polskiego pod berłem cara. Rosjanie podzielili kraj na województwa ( dawne departamenty), pozostawiono zaś podział na powiaty. Rosjanie wprowadzili dodatkowy podział na obwody skupiającego po dwa lub trzy powiaty. Tereny wokół Poniatowej weszły w skład obwodu lubelskiego.

Po powstaniu listopadowym, województwa przemianowano na gubernie, obwody na powiaty, powiaty zaś stały się okręgami. Tak, więc Poniatowa należała odtąd do guberni lubelskiej i powiatu lubelskiego.

W 1867 roku na mocy ukazu carskiego powstała gmina Karczmiska, obejmując większość terenów obecnych gminy oraz gmina Godów z Poniatową i Dąbrowa Wronowską. Gmina składała się z gruntów włościańskich (chłopskich) i dworskich (folwarki). Na gminę w tym czasie składały się gromady (wsie) na czele z sołtysem, którego wybierało zgromadzenie gromadzkie. Organem uchwałodawczym gminy było zebranie gminne, na którym prawo głosu mieli gospodarze posiadające co najmniej 3 morgi gruntu. Zebranie gminne wybierało wójta i ławników (rodzaj zarządu gminy). Wójt miał uprawnienia policyjno-administracyjne i sądownicze. Gmina zarządzała szkolnictwem gminnym. Urzędem gminy kierował pisarz gminny, który często był najważniejszą osobą w gminie z racji umiejętności pisania i czytania.

W 1867 roku duże gubernie podzielono na mniejsze, jednak pozostała gubernia lubelska. Utworzono w tym czasie również większą ilość powiatów, powstał wtedy powiat nowo aleksandryjski (puławski), a w jego składzie gmina Karczmiska. Taki podział, na gminy, powiaty i gubernie utrzymał się do 1915 roku.

Podczas I wojny światowej przez teren gminy przechodził front. Trwały tu walki między wycofującymi się Rosjanami, a nacierającymi wojskami Austro-Węgier. W latach 1915-18 terenem tym zarządzał generał-gubernator austro-węgierski z siedzibą w Lublinie.

W odrodzonej Polsce, po 1918 roku, utrzymała się gmina Karczmiska oraz gmina Godów, istniał też powiat puławski w województwie lubelskim.

We wrześniu 1939 roku wkroczyły tu wojska niemieckie.

HISTORIA POSZCZEGÓLNYCH MIEJSCOWOŚCI:

ANEKS

1. Opis szlachty zaściankowej zawarty we wspomnieniach Kajetana Koźmiana.

W dawnej Polsce każdy szlachcic, chociażby posiadłości nie miał, mógł być elektorem z tytułu, że szlachcic. Służba nawet prywatna nie wyłączała go. Wioski szlacheckie w pomieszanym sposobie przez szlachtę zagonową i chłopstwo zamieszkałe były. Jak w zabudowie nie różniły się od mieszkań chłopów, chyba gdzieniegdzie jakim dworkiem [nazywane], mieściły w sobie ludność prawie w niczym co do obyczajów nie różniącą się od włościan. Szlachtę jednak można było rozeznać po kroju sukien i kolorze, a szczególniej po szabli przy boku, której nawet na jarmark nie odpasywała. Bardziej ona podobną była niebieskim kolorem kontuszów, kapot lub opończy z szarego sukna do mieszczan rolniczych osad niż do chłopów. Zbliżała się atoli do tych ostatnich rzadko ogoloną i obrosłą brodą i wąsami nieschludnie utrzymanymi; buty koniecznie musiały być na obcasach dla różnicy podkówek chłopskich, lecz brudne i dziegciem cuchnące. Kobiety uboższej szlachty ubierały się jak mieszczki w jupki, w półsalopki z białym futrem, lecz koniecznie w kornecie merlowym lub gazowym z kwiatkiem lub wstążeczką, które od majętszych obywatelek dostawały. Szlachcic najuboższy czy na jarmark, czy na odpust, czy na sejmik jechał konno na lichej szkapie lub z żoną bryczką kutą; jeżeli jej nie miał, przysiadł się do sąsiada; miał za ubliżenie godności szlacheckiej jechać wozem niekutym, (....). Wolał Żyda spędzić z kutego wozu i przymusić go, aby wiózł, gdzie mu kazał; gdy szlachecka bryczka zaturkotała, chłopi zwykle zstępowali z drogi i zdejmowali czapki, Żyd zaś obejrzawszy się zacinał konie i uciekał; jeżeli się przypadkiem mijali, szczęśliwy był, jeżeli go szlachecki woźnica zaczepiwszy osią o jego wóz nie wywrócił i biczem po skórze nie wysmagał.

Szlachta tego rodzaju zamieszkała w okolicznych wioskach powszechnie wybierała sobie z najbliżej mieszkających obywateli swego patrona, któremu już dopisywała na sejmikach, zjeżdżała do niego, w święta wstępowała do kościoła, nie żeby dowiedzieć się, co się dzieje w kraju, lecz po nakarmieniu się lepszą strawą, po zakosztowaniu wina, miodu lub piwa, po jaką radę lub protekcję w sprawie, po otrzymaniu jakiegoś daru z trzody lub stada, po pozwoleniu wyrębu lasu lub pastwiska na niwie sąsiedniej. Niechże Bóg zachował odmówić którego żądania, zabór uczynić trzodzie, siekierę lub strzelbę zabrać! Zemsta nieprzebłagana i odpłata wotami i obelgami na sejmikach (...).

Fragment "Pamiętników" tom I, s. 136-137, wydanie 1972 roku (Ossolineum).

BIBLIOGRAFIA:

  • Boniecki Adam Herbarz polski Tom 1-16 i Uzupełnienia. Warszawa, 1899-1913
  • Izdebski Hubert, Samorząd terytorialny w Polsce, ustrój i działalność. Warszawa 2001.
  • Ćwik W.,Ruder, Lubelszczyzna –dzieje rozwoju terytorialnego, podziałów administracyjnych i ustroju władz, Lublin 1977.
  • Dzieje Lubelszczyzny, tom III, Warszawa 1983. (Kuraś S. Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu.)
  • Dzieje Lubelszczyzny, tom IV, Warszawa 1986.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, powiat opolski, Warszawa 1967.
  • Kleczyński J., Spis ludności diecezji krakowskiej z 1787 roku, Archiwum Komisji Historycznej, tom VII, rok 1894.
  • Księga adresowa Polski (wraz z W. M. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosła i rolnictwa rok 1930, Annuaire de la Pologne (y compris la V. L. Dantzig), Warszawa 1930.
  • Ks. Kumor B. Dzieje diecezji krakowskiej do roku 1795 (t. IV), Kraków 2002.
  • Kuraś S. Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu. Warszawa 1983.
  • Nazwy miejscowe Polski, historia, pochodzenie, zmiany pod red. K. Rymuta. Warszawa 1996-2003
  • Rejestr poborowy województwa lubelskiego 1623, pod red. S. Inglota. Wrocław 1957.
  • Rodzina, Herbarz szlachty polskiej, opracowany przez Seweryna hrabiego Uruskiego (Armorial of Polish Nobility by Severin count Uruski)., T. 1-14, Warszawa 1906
  • Skorowidz miejscowości RP opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 IX 1921 roku, woj. lubelskie. Warszawa 1924.
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich pod red. F. Sulimierskiego, B. Chlebowskiego, W. Wawelskiego. Tomy I-XIV. Warszawa 1880-1902.
  • Szafran Przemysław, Rozwój średniowiecznej sieci parafialnej w Lubelskiem, Lublin 1958,
  • www.jurzak.pl (wiadomości genealogiczne).
  • Zbiór dokumentów małopolskich, opracował Z. Kuraś, tom V, Warszawa 1972.
  • Źródła Dziejowe tom XIV, Polska w XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym opisał A. Pawiński", tom XIV i XV Małopolska" Warszawa 1892.
UM Poniatowa
ISO 9001
Plan miasta Poniatowa
E - mapa Gminy Poniatowa
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
czwartek, 27 kwietnia 2017
117 dzień roku
pn wt śr czw pt so nd
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
imieniny
Sergiusza, Teofila, Zyty
BIP
Dziennik Ustaw
Monitor Polski
Pajacyk
e-kartki
PSSE Opole Lubelskie
Komunikacja
0501737
Urząd Miejski w Poniatowej, ul. Młodzieżowa 2, 24-320 Poniatowa, pow. opolski, woj. lubelskie
tel.: (48) 081 820 48 36, fax: (48) 081 820 35 73, email: promocja@um.poniatowa.pl, http://www.um.poniatowa.pl
NIP: 717 126 36 03, Regon: 000529203
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI